เป้าหมายสำคัญไฉน ?

หากพูดถึงคำว่าเป้าหมาย หลาย ๆ คนคงคิดถึงเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องส่วนตัว หรือในเรื่องงาน เป้าหมายนั้นอาจมีที่มาที่แตกต่างกันออกไป บางส่วนมาจากที่คนอื่นกำหนดให้ บางส่วนเราอาจจะต้องเป็นคนกำหนดเป้าหมายขึ้นมาเอง เมื่อมีค่าเป้าหมายตั้งไว้ ก็ต้องนำมาเปรียบเทียบกับค่าปัจจุบันที่เป็นอยู่ ก็จะเห็นช่องว่างระหว่างค่าเป้าหมายกับค่าปัจจุบัน นั่นคือสิ่งที่เป็นปัญหา (Problem) ที่เราต้องขจัดให้หมดไป หรือมองในอีกมุมหนึ่งมันคือความท้าทาย (Challenge) ที่เราต้องก้าวไปให้ถึง ดังนั้นเป้าหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะเป็นตัวขับเคลื่อนให้เกิดการแข่งขัน และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ลองนึกภาพดูสิครับถ้าการแข่งขันกีฬาประเภทต่าง ๆ อย่างเช่น การแข่งขันวิ่ง 100 เมตร ในกีฬาโอลิมปิค นักวิ่งแต่ละคนไม่ตั้งเป้าหมายที่จะวิ่งเพื่อทำลายสถิติโลก เราก็คงได้ดูการแข่งขันที่น่าเบื่อ ไม่รู้สึกที่ตื่นเต้นลุ้นไปด้วยกับการแข่งขันในแต่ละครั้ง และก็คงไม่ได้เห็นวิวัฒนาการของรองเท้าวิ่งในรูปแบบต่าง ๆ ที่จะช่วยให้นักวิ่งมีศักยภาพในการวิ่งที่ดียิ่งขึ้น   แนวคิดที่มาทั่ว ๆ ไปในการตั้งเป้าหมายมีดังนี้ Past Performance คือ การตั้งเป้าหมายโดยพิจารณาจากผลงานในอดีตที่เคยทำมา เรียกว่าเป็นการมองในมุมที่เทียบเคียงกับตัวเอง Benchmarking คือ การตั้งเป้าหมายโดยพิจารณาเทียบเคียงกับคู่แข่งขัน เรียกว่าเป็นการมองในมุมที่เทียบเคียงตัวเองกับคู่แข่งขัน ซึ่งในวิธีการนี้เราอาจไปศึกษาคู่แข่งที่ทำได้ดี หรือที่เรียกว่าเป็น Best Practice ว่าเขามีวิธีการอย่างไร แล้วก็นำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับเรา ซึ่ง 2 แนวคิดที่กล่าวมานั้น […]

พื้นฐานความคิดเชิงระบบ

เหตุใดความคิดเชิงระบบ (Systems Thinking) จึงมีความสำคัญ ? ก็เพราะสิ่งต่าง ๆ รอบตัวเรา รวมไปถึงตัวเราเองด้วยนั้น ล้วนมีความสัมพันธ์โยงใยที่เกี่ยวเนื่องกัน เพื่อให้เกิดความเข้าใจในเรื่องความคิดเชิงระบบมากขึ้น เราต้องเข้าใจเสียก่อนว่า “ระบบ คือ อะไร ?” และ “ความคิด คือ อะไร ?” ตัวอย่างระบบที่เราสามารถมองเห็นได้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ ระบบร่างกาย (Body Systems) ซึ่งประกอบไปด้วยระบบย่อย ๆ อีกหลายระบบ ได้แก่ ระบบประสาท ระบบกล้ามเนื้อ ระบบสืบพันธุ์ ระบบขับถ่าย ระบบย่อยอาหาร ระบบหายใจ อีกตัวอย่างของระบบที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ ระบบรถยนต์ (Vehicle Systems) ซึ่งประกอบไปด้วยระบบย่อย ๆ อีกหลายระบบ ได้แก่ ระบบเครื่องยนต์ ระบบเชื้อเพลิง ระบบเบรก ระบบระบายความร้อน ระบบช่วงล่าง ระบบส่งกำลัง จะเห็นได้ว่าหากลองมองไปรอบตัวเราแล้ว ล้วนรายรอบไปด้วยระบบต่าง ๆ ทั้ง […]

จับประเด็น เห็นเรื่องราว

ในการดำเนินชีวิตประจำวันของทุกคน ล้วนรายรอบไปด้วยข้อมูลข่าวสาร ทั้งจากการสนทนากับคนรอบข้าง ทั้งจากการประชุมต่าง ๆ นานาและจากการรับรู้ผ่านทางสื่อหลากหลายช่องทาง ไม่ว่าจะเป็นโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ และ Internet สิ่งสำคัญ คือ เราจะเลือกรับฟังเพื่อคัดกรองข้อมูล (Data) ที่ถาโถมเข้ามาอย่างไร เพื่อให้ได้แก่นประเด็นสำคัญ (Key Issues) ของเรื่องราวนั้น ๆ การรับฟังที่ดีนั้น ผู้รับฟังข่าวสาร อย่าทำตัวเป็น “Passive Listener” คือ รับฟังเพียงอย่างเดียว โดยไม่ได้คิดไตร่ตรองในสิ่งที่ได้ยินมา แต่จะต้องทำตัวเป็น “Active Listener” ที่เมื่อได้ยินรับฟังแล้ว ต้องคิดไตร่ตรองตาม เกิดกระบวนการสงสัยใคร่รู้ อันจะนำไปสู่การซักถามเพื่อสืบค้นประเด็นเพิ่มเติม Photo Credit: https://www.flickr.com/photos/85608594@N00/9192263072/ หากมาพิจารณาเพิ่มเติมในการสนทนากับคนรอบข้าง และการประชุมต่าง ๆ นั้น เราสามารถที่จะซักถามเพื่อสืบค้นประเด็นเพิ่มเติมจากคู่สนทนา และผู้เข้าร่วมประชุมได้ในทันที แต่ในการรับรู้ผ่านสื่อต่าง ๆ ไม่ว่าจะในช่องทางไหน โอกาสที่เราจะซักถามเพิ่มเติมมีน้อยมาก โดยเฉพาะสื่อที่ถาโถมมาพร้อมกันทั้งภาพ และเสียง รัวกระหน่ำจนไม่มีเวลาให้เราได้ตั้งสติที่จะหยุดคิดตามเสียด้วยซ้ำ เรียกว่าเป็นพวก “Fast Media” […]

Heart of Analytical Thinking

ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา ผู้เขียนได้ไปบรรยายหลักสูตร “Heart of Analytical Thinking skills – HATs) ให้กับครูผู้บริหารโรงเรียน และบุคลากรผู้สอน ของ โรงเรียนหินกอง (พิบูลอนุสรณ์) จ.สระบุรี และโรงเรียนบ้านเขาแดง (ราษฎร์อุปถัมภ์) จ.สงขลา ภายใต้การสนับสนุนจาก ปตท. ในชื่อโครงการ “โรงเรียนพลังไทย” เพื่อพัฒนาแลกเปลี่ยนทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์ ผู้เขียนเรียนจบปริญญาตรีด้านวิศวกรรมศาสตร์ และปริญญาโทด้านเศรษฐศาสตร์ การได้เรียนรู้ศาสตร์ทั้ง 2 สาขานี้นั้นได้ช่วยพัฒนาทักษะการคิดเชิงระบบ (Systems Thinking) ให้กับผู้เขียนเป็นอย่างมาก ซึ่งศาสตร์ทั้ง 2 สาขา ช่วยทำให้เรามองเห็นภาพทั้งระบบ สามารถมองเห็นส่วนประกอบย่อย ๆ  ว่าทำหน้าที่ต่าง ๆ อย่างไร มีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กันอย่างไร และทั้งหมดมีกลไกในการทำงานร่วมงานกันอย่างไร ซึ่งรากฐานการคิดที่สำคัญที่จะทำให้เราคิดเช่นนี้ได้ ก็คือ ทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์ (Analytical Thinking)  นั่นเอง หัวใจของทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์ ประกอบด้วย 3 ส่วน คือ […]