IS AND IS NOT กับเหตุการณ์ขโมยภาพ

ความตั้งใจเดิมในวันนี้นั้น อยากที่เขียนวิเคราะห์เชื่อมโยงการวิเคราะห์เรื่องราวที่เกิดขึ้นในกรณีที่เป็นข่าวที่โด่งดังเรื่องหนึ่ง คือ ข่าวของรองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาขโมยภาพจากโรงแรมแห่งหนึ่ง ล่าสุดก่อนผมลงมือเขียนบทความนี้ท่านรองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา คุณสุภัฒ สงวนดีกุล ก็ออกหนังสือชี้แจงเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และขอยอมรับผิดด้วยการลาออกจากตำแหน่ง แต่ในประเด็นที่ผมจะนำมาวิเคราะห์เกี่ยวกับข่าวนี้ เพื่อใช้เป็น Case Study เชื่อมโยงกับหลักการวิเคราะห์ปัญหา IS / IS NOT อันโด่งดังของสองคู่หู Kepner-Tregoe เมื่อเกิดข่าวนี้ขึ้นปรากฎว่า ทางการไทยได้เข้าไปให้ความช่วยเหลือทุกอย่างเพื่อให้รองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาพ้นจากการลงโทษตามกฎหมายของรัฐบาลญี่ปุ่น พร้อมทั้งมีเนติบริกรที่เป็นกุนซือของรัฐบาลนี้ออกมาปกป้องการกระทำผิดในครั้งนี้ ทำให้ผมลองไปค้นหาดูว่าเคยมีเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันนี้เกิดขึ้นหรือเปล่า ก็ไปพบข่าวชิ้นหนึ่งของสำนักข่าว Manager Online เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2558 (http://manager.co.th/Japan/ViewNews.aspx?NewsID=9580000068076) ในเนื้อข่าวระบุว่า “สถานทูตไทยในกรุงโตเกียวเผยเรื่องจริงสาวไทยขโมยของในสวนสนุก แต่โดนจับได้ เจ้าตัวเผยนึกว่าแค่โดนปรับ แต่กลับโดนดำเนินคดีแบบจัดเต็ม คุมขังยาว 2 เดือนยังไม่ได้กลับประเทศไทย เผยเป็นอุทาหรณ์เตือนคนไทยมือไวที่คิดจะไปเที่ยวญี่ปุ่น” “ทั้งนี้ สถานทูตฯไม่สามารถที่จะเข้าไปก้าวก่ายหรือแทรกแซงระบบยุติธรรมหรือกฎหมายของญี่ปุ่นได้ กล่าวคือ คนไทยทุกคนเมื่อเข้ามาในประเทศญี่ปุ่นแล้ว ก็จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศญี่ปุ่น หากกระทำความผิดจะต้องถูกดำเนินคดีตามกฎหมายของประเทศญี่ปุ่นเท่านั้น” สถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุงโตเกียวระบุ ก็เลยเกิดการตั้งคำถามกับ 2 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นว่ามีความแตกต่างตรงไหนที่ทำให้ เหตุการณ์หนึ่งถูกรัฐบาลญี่ปุ่นดำเนินการตามกฎหมาย ขณะที่อีกเหตุการณ์หนึ่งกลับไม่ถูกการดำเนินการใด ๆ ? มีหลักคิดในการตั้งคำถามที่ใช้ในการค้นหาความแตกต่าง […]

ปัญหาแบบใดควรใช้ Why-Why ?

Why-Why Analysis คือ เครื่องมือหนึ่งที่ใช้ในการวิเคราะห์สาเหตุรากเหง้าของปัญหา แต่มักมีคำถามบ่อย ๆ ว่าเทคนิคการวิเคราะห์ด้วย Why-Why นั้น เหมาะกับปัญหาประเภทใด ? ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจ Pattern ของปัญหาก่อนว่าสามารถแบ่งได้หลัก ๆ 2 ประเภท คือ ปัญหาเรื้อรั้ง (Chronic Problem) ปัญหาครั้งคราว (Sporadic Problem) การวิเคราะห์ด้วย Why-Why Analysis จะเหมาะกับประเภทปัญหาครั้งคราว (Sporadic Problem) เพื่อค้นหาสาเหตุรากเหง้าของปัญหานั้นที่เรียกว่าเป็น Special Cause ที่ทำให้เกิดความผิดปกติเกิดขึ้น “นายเรียนรู้” “อาจารย์บุญเลิศ คณาธนสาร” “วิทยากร Problem Solving” และ “ที่ปรึกษา Problem Solving” “วิทยากร Process Improvement” และ “ที่ปรึกษา Process Improvement” boonlert.alert@gmail.com 086-7771833

8 Disciplines of Problem Solving

D1 – Establish the team จัดตั้งทีมที่ประกอบไปด้วยคนที่มีความรู้ในผลิตภัณฑ์ และกระบวนการนั้น ๆ D2 – Describe the Problem ระบุปัญหาให้ชัดเจนโดยใช้เทคนิคการตั้งคำถาม 5W2H ว่า ใคร (who) ทำอะไร (what) ที่ไหน (where) เมื่อไหร่ (when) ทำไม (why) อย่างไร (how) และ มากน้อยเพียงใด (how many) D3 – Contain the Problem การกำหนด และดำเนินการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า D4 – Identify, Define, Describe and Verify the Root Cause of the Problem ค้นหาสาเหตุรากเหง้าของปัญหาโดยใช้เทคนิคผังก้างปลา หรือ Why-Why […]

เป้าหมายสำคัญไฉน ?

หากพูดถึงคำว่าเป้าหมาย หลาย ๆ คนคงคิดถึงเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องส่วนตัว หรือในเรื่องงาน เป้าหมายนั้นอาจมีที่มาที่แตกต่างกันออกไป บางส่วนมาจากที่คนอื่นกำหนดให้ บางส่วนเราอาจจะต้องเป็นคนกำหนดเป้าหมายขึ้นมาเอง เมื่อมีค่าเป้าหมายตั้งไว้ ก็ต้องนำมาเปรียบเทียบกับค่าปัจจุบันที่เป็นอยู่ ก็จะเห็นช่องว่างระหว่างค่าเป้าหมายกับค่าปัจจุบัน นั่นคือสิ่งที่เป็นปัญหา (Problem) ที่เราต้องขจัดให้หมดไป หรือมองในอีกมุมหนึ่งมันคือความท้าทาย (Challenge) ที่เราต้องก้าวไปให้ถึง ดังนั้นเป้าหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะเป็นตัวขับเคลื่อนให้เกิดการแข่งขัน และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ลองนึกภาพดูสิครับถ้าการแข่งขันกีฬาประเภทต่าง ๆ อย่างเช่น การแข่งขันวิ่ง 100 เมตร ในกีฬาโอลิมปิค นักวิ่งแต่ละคนไม่ตั้งเป้าหมายที่จะวิ่งเพื่อทำลายสถิติโลก เราก็คงได้ดูการแข่งขันที่น่าเบื่อ ไม่รู้สึกที่ตื่นเต้นลุ้นไปด้วยกับการแข่งขันในแต่ละครั้ง และก็คงไม่ได้เห็นวิวัฒนาการของรองเท้าวิ่งในรูปแบบต่าง ๆ ที่จะช่วยให้นักวิ่งมีศักยภาพในการวิ่งที่ดียิ่งขึ้น   แนวคิดที่มาทั่ว ๆ ไปในการตั้งเป้าหมายมีดังนี้ Past Performance คือ การตั้งเป้าหมายโดยพิจารณาจากผลงานในอดีตที่เคยทำมา เรียกว่าเป็นการมองในมุมที่เทียบเคียงกับตัวเอง Benchmarking คือ การตั้งเป้าหมายโดยพิจารณาเทียบเคียงกับคู่แข่งขัน เรียกว่าเป็นการมองในมุมที่เทียบเคียงตัวเองกับคู่แข่งขัน ซึ่งในวิธีการนี้เราอาจไปศึกษาคู่แข่งที่ทำได้ดี หรือที่เรียกว่าเป็น Best Practice ว่าเขามีวิธีการอย่างไร แล้วก็นำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับเรา ซึ่ง 2 แนวคิดที่กล่าวมานั้น […]

พื้นฐานความคิดเชิงระบบ

เหตุใดความคิดเชิงระบบ (Systems Thinking) จึงมีความสำคัญ ? ก็เพราะสิ่งต่าง ๆ รอบตัวเรา รวมไปถึงตัวเราเองด้วยนั้น ล้วนมีความสัมพันธ์โยงใยที่เกี่ยวเนื่องกัน เพื่อให้เกิดความเข้าใจในเรื่องความคิดเชิงระบบมากขึ้น เราต้องเข้าใจเสียก่อนว่า “ระบบ คือ อะไร ?” และ “ความคิด คือ อะไร ?” ตัวอย่างระบบที่เราสามารถมองเห็นได้ในชีวิตประจำวัน ได้แก่ ระบบร่างกาย (Body Systems) ซึ่งประกอบไปด้วยระบบย่อย ๆ อีกหลายระบบ ได้แก่ ระบบประสาท ระบบกล้ามเนื้อ ระบบสืบพันธุ์ ระบบขับถ่าย ระบบย่อยอาหาร ระบบหายใจ อีกตัวอย่างของระบบที่มนุษย์สร้างขึ้น ได้แก่ ระบบรถยนต์ (Vehicle Systems) ซึ่งประกอบไปด้วยระบบย่อย ๆ อีกหลายระบบ ได้แก่ ระบบเครื่องยนต์ ระบบเชื้อเพลิง ระบบเบรก ระบบระบายความร้อน ระบบช่วงล่าง ระบบส่งกำลัง จะเห็นได้ว่าหากลองมองไปรอบตัวเราแล้ว ล้วนรายรอบไปด้วยระบบต่าง ๆ ทั้ง […]

"แก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ด้วย Systems Thinking"

เมื่อเอ่ยถึง Learning Organization หลายคนจะนึกถึงหนังสือที่ชื่อว่า “The Fifth Discipline” ของ Peter M. Senge ซึ่งพูดถึงวินัยทั้ง 5 ประการ ขององค์กรแห่งการเรียนรู้ ได้แก่ Personal Mastery Mental Models Shared Vision Team Learning Systems Thinking แต่เหตุใด Peter M. Senge จึงตั้งชื่อว่า The Fifth Discipline เพราะ Senge เชื่อว่า “Systems Thinking” คือ วินัยที่เป็นเสาหลักสำคัญขององค์กรแห่งการเรียนรู้ (The Cornerstone of the Learning Organization) Systems Thinking คือ ทักษะการคิดอย่างเป็นระบบ ที่มุ่งเน้นในการมองภาพรวม มองให้เห็นความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ แทนที่จะมองแต่สิ่งใดสิ่งหนึ่ง […]

เลือกหัวข้อปรับปรุงให้โดนใจนาย ?

เลือกหัวข้อปัญหาอย่างไรให้โดนใจนาย ? คงเป็นเรื่องหนึ่งที่ลูกน้องหลาย ๆ คน คิดตั้งคำถามกับตัวเองเสมอในเวลาที่โดนเจ้านายถามว่า “ปีนี้มีแผนปรับปรุงอะไรที่จะทำให้งานดีขึ้น ?” เทคนิคง่าย ๆ ในการเลือกหัวข้อปัญหาให้โดนใจนาย มีดังนี้ รวบรวมปัญหาจากหลาย ๆ แหล่ง เช่น เสียงจากลูกค้าที่พร่ำบ่นอยู่ตลอด ไม่ว่าจะเป็นลูกค้าภายนอก และลูกค้าภายในเอง (คำว่า “ลูกค้าภายใน” หมายถึง หน่วยงานที่เราต้องส่งมอบงานหรือบริการให้), หรือจะมาจากนโยบาย KPIs ต่าง ๆ ที่ยังทำไม่ได้ตามเป้าหมาย, หรือจะเป็นปัญหาหน้างานที่เราเจอเองอยู่ทุกวัน ที่รู้สึกเบื่อซ้ำซากจำเจ หยิบเรื่องนั้นมาพิจารณาเลย เมื่อได้ปัญหามาหลาย ๆ หัวข้อแล้ว ก็มาคิดต่อว่าจะเลือกเรื่องใดมาทำก่อนดี จัดเรียงลำดับความสำคัญตามเกณฑ์ที่ใช้พิจารณา อาจะให้เกณฑ์ในเรื่องความสำคัญ, ความเร่งด่วน, ผลกระทบมากน้อยต่องาน เป็นต้น คัดออกมาเรื่องเด่น ๆ ซัก 3-5 เรื่อง ที่จะนำมาทำแผนปรับปรุงต่อไป ง่าย ๆ เท่านี้เองก็จะได้หัวข้อปัญหาที่โดนใจนาย “นายเรียนรู้” “บุญเลิศ คณาธนสาร” “วิทยากร Systems Problem […]

Scenario Analysis ฉายภาพให้เห็นก่อนตัดสินใจ

การวิเคราะห์ และตัดสินใจทางธุรกิจที่สำคัญ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องฉายภาพที่เป็นไปได้ต่าง ๆ ออกมาให้เห็นอย่างเด่นชัด เพื่อการตัดสินใจที่ถูกต้องและแม่นยำ ซึ่งหนึ่งในเครื่องมือที่นิยมใช้ คือ Scenario Analysis ขั้นตอนในการทำ Scenario Analysis จะเริ่มต้นจาก การรวบรวมข้อมูลของปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ พิจารณาถึงความแน่นอน ความไม่แน่นอน และแนวโน้ม ของแต่ละปัจจัย สร้างแบบจำลองสถานการณ์ ในกรณีต่าง ๆ ที่เป็นไปได้ ประเมินผลกระทบต่อธุรกิจที่จะเกิดขึ้นของแต่ละสถานการณ์ ประเมินความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นของแต่ละสถานการณ์ ซึ่งก็จะทำให้เราสามารถตัดสินใจ วางแผนดำเนินการ และเตรียมแผนป้องกันความเสี่ยงได้เป็นอย่างดี “นายเรียนรู้” “บุญเลิศ คณาธนสาร” “วิทยากร Systems Thinking” และ “วิทยากร Analytical Thinking” “วิทยากร Problem Solving” boonlert.alert@gmail.com 086-7771833

Benchmarking เทียบเคียงสู่ความเป็นเลิศ

Benchmarking คือ กระบวนการในการเทียบเคียงความสามารถในด้านต่าง ๆ เทียบกับคู่แข่ง ซึ่งบริษัท Xerox ผู้ผลิตเครื่องถ่ายเอกสารชั้นนำของโลก ได้นำวิธีการ Benchmarking นี้มาใช้ในช่วงปี 1980 เพื่อปรับปรุงความสามารถในการแข่งขันของตนเอง เนื่องจากบริษัท Xerox ประสบปัญหาด้านการตลาดอย่างรุนแรง สูญเสียความสามารถในการแข่งขันให้กับบริษัทคู่แข่งจากประเทศญี่ปุ่นที่เข้ามาตีตลาดด้วยราคาสินค้าที่ต่ำกว่า และคุณภาพที่ดีกว่า กระบวนการทำ Benchmarking คือ การวัด และเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ บริการ และวิธีการปฏิบัติงานกับองค์กรที่ดีกว่า เพื่อนำผลเปรียบเทียบนั้นมาใช้ในการปรับปรุงองค์กรของตนเองให้มุ่งสู่ความเป็นเลิศ โดยต้องเข้าไปเสาะแสวงหาวิธีการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) ขององค์กรอื่น ๆ ค้นหาว่าอะไร คือ Key Success Factor ในการที่องค์กรนั้นทำจนประสบผลสำเร็จ แล้วนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับองค์กรของเรา ขอย้ำนะครับอย่าไป copy คนอื่นมาทั้งดุ้น เพราะแต่ละองค์กรมีความแตกต่างกัน ประเภทการทำ Benchmarking Internal Benchmarking คือ การทำ Benchmark เปรียบเทียบระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีลักษณะงานเหมือน ๆ กัน ภายในองค์กร […]

ตั้งเป้าหมายให้สุดโต่งด้วยมุมมอง Think from Right Hand Side

รูปที่ 1 การตั้งเป้าหมายด้วยมุมมอง Think from Right Hand Side การตั้งเป้าหมาย คือ หนึ่งในกระบวนการของการวางแผน หรือในกระบวนการแก้ไขปัญหา (ดังแสดงในรูปที่ 2) ที่เราต้องรู้ให้แน่ชัดเสียก่อนว่าเป้าหมายที่เราต้องการอยู่ที่ระดับใด ? รูปที่ 2 วงจรการแก้ปัญหาแบบ Systems Problem Solving ซึ่งโดยทั่วไปแล้วที่เรานิยมตั้งเป้าหมายกันนั้นจะใช้มุมมอง Think from Left Hand Side คือ มองว่าสถานะปัจจุบันเป็นอย่างไร ค่า Actual ที่ทำได้มีค่าเท่าไหร่ ? แล้วจะกำหนดเป้าหมายในอนาคตว่าควรทำได้เท่าไหร่ ? โดยพิจารณาจาก Past Performance ผลงานย้อนหลัง 3-5 ปีที่ผ่านมา มีแนวโน้มเป็นอย่างไร Benchmarking เปรียบเทียบผลงานกับคู่แข่งขันที่อยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน แต่หากเราจะลองตั้งเป้าหมายให้สุดโต่ง ต้องพลิกมุมมองจาก Think from Left Hand Side เป็น Think from […]